Data e postimit: 2013-12-28 23:06:50
Lexime: 14490
Misticizmi ne zhanrin historik
Autori: Kris Hasa
Lloji: Ese argumentuese
Tema: Mungesa e misticizmit tek zhanri historik ne letersi
Shkolla: Petro Nini Luarasi
Klasa: 12D
Qyteti: Tirane
E-mail: Email eshte i fshehur!


Misteri, ai element qe i jep jete letersise ne parim, eshte gjithashtu pothuajse inekzistent ne disa rryma te ketij arti. Shkrimet e tipit romance, fantazi, triller e horror e kane mistiken baze te tyren. Sidoqofte nje rryme e ka kete tipar krejtesisht te zbehur, e shpesh here te padukshem. Kjo rryme do te perfshinte llojet e zhanrit historik.

Arsyeja kryesore qe zhanri historik ka nje mungese te forte misteri, eshte sepse historia pak a shume njihet nga pjesa derrmuese e lexuesve. Fundi i ngjarjes dihet. Lexuesit kryesisht nuk kane kureshtje apo deshire te shpenzojne kohe me nje shkrim te gjate, qe ne fund dihet si mbyllet. Sa i mistershem mund te jete „Jul Cezari“ i Shekspirit? Fare. Dihet nga historia se Cezari u vra nga nje komplot prej disa senatoresh romak, te cilet vetequheshin Liberatore, protagoniste prej tyre Bruti dhe Kasi. Shekspiri sjell perseri te shkuaren, duke i qendruar besnik fakteve historike, qe e ben shkrimin pjeserisht jo-mistik. Them pjeserisht sepse misticizmi ne kete rast nuk eshte zhdukur teresisht por ka jetuar vetem ne aspektin e zhvillimit te ngjarjes. Nje shkrim letrar me baze historik, kurre s’mund te merret 100% si i mireqene. Te tilla vepra vertet i qendrojne besnike fakteve qe njeh historia, por trillojne nje alibi te gjate se si u arrit deri ne perfundim, dhe kjo per shkak se askush nuk ka prova fikse per kete ure mes ngjarjeve. Shekspiri trillon dialogjet mes Brutit dhe Kasit, trillon endrren paralajmeruese te gruas se Cezarit dhe trillon shume nga detajet e vrasjes. Pra, kureshtja e nje lexuesi konsiston vetem ne keto alibi jo-reale qe autori simulon per te arritur ne piken ku duhet.

Megjithate, jo gjithe shkrimet letrare me baze historike i humbin vlerat mistike. Mjaft qe te trajtosh nje teme te pakapur me pare, dhe te mos i perqendrohesh historise ne plan te pare, por nje aspekti origjinal te saj. Ismail Kadare tek „Keshtjella“ sjell nje risi krejt origjinale. Synimi i tij kryesor nuk eshte thjesht te jape nje informacion te detajuar si ndodhi rrethimi i Krujes, por te paraqese kendveshtrimin e nje turku per Shqiperine, konkretisht Tursun pashait. Vertet rrethimi mund te mos jete ndonje mister i rendesishem per lexuesin, per arsye se eshte trajtuar ne disa vepra te tjera, por romani ofron me teper se kaq. Ofron te parit e Shqiperise dhe shqiptareve me syte e nje komandanti osman, kur deri dje na jane servirur vetem kendveshtrimet sipas shqiptareve. Perseri ka nje paradoks te konsiderueshem. Kadare s’ka asnje fakt se si nje turk e shihte luften. Fakte sot s’mund te gjejme as sesi vete shqiptaret e shihnin, aq me pak popullsia kundershtare. Perseri trillim. Lexuesi eshte i vetedijshem qe shkrimi nuk ka nje vertetim bindes. Sidoqofte, ideja e dickaje origjinale, qofte dhe jashte reales, e ben lexuesin kureshtar.

A jane te destinuar romanet letraro-historike te mos kene kurre misticizem ne plan te pare? Nje rryme si fiksioni historik, ne te cilin personazhet kryesore jane te trilluar, ama qellimi i shkrimit eshte te nxjerre ne pah nje dukuri te se shkuares, ka me shume gjase te dale i mistershem. Ngjarjet e trilluara kane bazen e vet reale ne histori dhe me disa ‚zbukurime’ pikante nga autori mund te krijojne goxha emocion. Njekohesisht lexuesi behet kureshtar dhe adapton nje sasi te bollshme informacioni nepermjet ketij nen-zhanri. Nje shembull i perkryer eshte „Tre musketieret“, nje novele e famshme qe ben fjale per nje periudhe historike ne France, e ku personazhet paresore jane te trilluar. Eshte nje veper me vleresime nderkombetare, ku balancohet letersia me historine. Kjo novele i ve theksin ngjarjes se trilluar, ama ne sfond paraqet ne menyre perfekte situaten politike ne Francen e asaj periudhe.

Eshte i cuditshem fakti se si nje lexues i cfaredoshem ka me shume kuriozitet per dicka te sajuar, sesa per dicka reale. Shkrimet puro-historike nenvleresohen, konsiderohen te merzitshme. Kjo rrethane i detyron dhe vete historianet te adaptojne ne veprat e tyre letrarizma vetem e vetem qe shkrimet e tyre te lexohen. Ne cdo minute qe kalon pastertia e historise behet me e padukshme dhe kjo eshte per te ardhur keq.

Vepra te ngjashme
Autori: besjana · Lloji: Ese argumentuese · Tema: dimri
Dimri Në Vendin Tim Dimri në vendin tim vie me dëborë.Ne rrësqasim me saj,me ski etj ne me shokët e mi lozim me topa bore ne ndërtojmë dordolec.Ndonjëher bie edhe shi.Në dimër moti ndryshon dhe vishemi më trash dimri fillon më 21 dhjetor dhe...
Autori: adela drushku · Lloji: Ese argumentuese · Tema: atdheu
70-vjetori i clirimit te shqiperise Dielli mengjesor depertonte me fasha te shndritshme dhe reflektonte drite mbi cdo qytet.Ne keto vite te lavdishme pavaresie qytetet u veshen me pelhuren e ngrohte dhe me lirine mbi supe,shqiponjen dykrenare.Vlora,qy...
Autori: INA DENA · Lloji: Ese argumentuese · Tema: natyra
Natyra eshte gjithcka ne kemi ajo eshte e brishte dhe demtohet lehte.Nje menyre e mbrojtjes se natyres dhe mjedisit nga ndotja eshte ndergjegjesimi i popullsise.Avancimi i shkaterrimit te natyres dhe atmosferes se tokes,ndotja emjedisit tokesor,ajror,deta...
Autori: Desara · Lloji: Ese argumentuese · Tema: Stop bullizmit
Mendoni se bullizmi esht nje gje e mire?Uneendoj te kunderten e kesaj.Bullizmi eshte tmerri vete.Per ta kuptuar kete duhet te futeni brenda botes se bullizmit.Perpiquni td beheni shok me nje person qe eshte pre e bullizmit.Ai mbase eshte i shendoshe ose k...
Autori: Florida Albrahimi · Lloji: Ese argumentuese · Tema: ku po shkojme me kaq ligesi
ku po shkojme me kaq ligesi Eh si eshte jeta plot me te papritura .... Rrethohemi nga e mira,e keqja,ligesia qe jane udhetare me ne ne cdo hap qe hedhim. Pra jeta eshte si film ku gjithesecili nga ne mundohet te luaje me bukur rolin kryesor.Kemi shume ra...
Autori: Kelima Kotarja · Lloji: Ese argumentuese · Tema: A realizohet nje enderr e cila nk ka baze reale?
Ese! Nje njeri brenda per brenda nje viti duhet te shohe te pakten 1400 endrra... Shumica e njerezve bejen te pamunduren duke provuar per ta khyer ate ne realitet!! Po nese nje njeri do te donte te bente realitetnje enderr e cila nuk ka per baze asgje ...
Autori: Erisa Janku · Lloji: Ese argumentuese · Tema: A bëhet lexuesi bashkëvuajtës me Gregorin?
A të tërheq zvarrë fati i Gregorit,pa e kuptuar as ti vetë se ç’po ndodh?! Apo lexon në heshtje,pa e vënë emrin tënd në rreshtat e Gregorit? E çuditshme të përmendet,por e vërtetë të thuhet që Gregori në këtë turbulencë fati,vetë ...
Autori: nertila binishi · Lloji: Ese argumentuese · Tema: inteligjenca artificiale
inteligjenca artificiale eshte inteligjenca robotike dhe qe mendohet nga disa shkencetare se do te jete ajo qe do ti jape fund njerezimit
Autori: klini ibrahimi · Lloji: Ese argumentuese · Tema: jam krenar qe jam shqiptar
Per mua te qenurit shqiptar ma ploteson kuptimin e jetes. Te qenurit shqiptar per mua eshte sublime. Krenaria ime shkelqen, pse i perkas kesaj race fisnike, te zgjuar e trime, krenaria ime shkelqen pse i perkas popullit me te lashte ne Evrope, krenaria im...
Autori: Kevin Çika · Lloji: Ese argumentuese · Tema: Përse në botë mungon paqja ?
Termi paqe në kuptimin psikologjik të saj shpalos gjendje të qetësisë apo harmonisë.Në veçanti paqja nënkupton mungesën e luftës ose të dhunës.Çdokush në botë përpiqet për ta arritur atë.Megjithatë,fitimi i paqes universale me veten dh...
Autori: lumta bajrami · Lloji: Ese argumentuese · Tema: per nenen
nëna eshte njeriu me i mir ne bot secili femi mendon se nena e tij apo e saj eshte me e mira ne bot....ne te vertet eshte keshtu sepse nena eshte engjell mbrojtes per femijn e saj sot shenohet dita e 8 marsit me urime e puthje femijet nenat i bejne me te...
Autori: Niko Vincani · Lloji: Ese argumentuese · Tema: A eshte kritika ne vetvete nje veper letrare?
C'eshte kritika? Kritika eshte nje gjykim,nje gjykim i vleres se librave,qe ne shume pikepamje mbeten mjaft afer me perkufizimet e sotme per kete problem,ku qenesisht kritika merret si vleresim.Ajo ka si qellim,qe sa me thellesisht t'a zbuloje kuptimin dh...
Autori: Ana Kodra · Lloji: Ese argumentuese · Tema: flet per pyllin e vetmuar kur njerezit e shkaterrojne
E cesht ky pyll kaq i vetmuar ku ska asnje njeri?E cesht kjo bote kur ska asnje pasterti?Kjo sesht pyetje e persosur per ti thene lamtumire pislleqeve.Ja ky esht momenti per tju thene stop plehrave.Pse?Sepse toka eshte vendi ku ne jetojme ku ne hedhim te ...
Autori: e.s · Lloji: Ese argumentuese · Tema: lufta dhe pasojat e saj
Shpeshhere,jane bere luftra te pergjakshme,te cilat kane sjell pasoja mjaft te renda:pasoja mendore dhe pasoja fizike te cilat nuk kane qene te pakta.Njerzit shpehsh mundohen te gjejne pretekste(akuza ose fakte jo te verteta) per te nisur nje lufte.Njera ...




Komentet e fundit!

Emri: tringa
Email: tringa@live.es
Komenti:

Emri: jona
Email: jonadalti@hotmail.com
Komenti:

Emri: Dajana
Email: Dajananeziri@yahoo.com
Komenti: Shume bkr..... Me pelqen shume......Te lumte......



Shto komentin tend per vepren e mesiperme!

Last name
Emri:
Email:
Komenti:
Pyetje sigurie
Sa eshte shuma e ketyre dy numrave:
1 + 2 =


Copyright © 2011 - 2026 YourLiterary.com | Shqip | Mobile version. All Rights Reserved
Powered by YourLiterary.com