Data e postimit: 2012-12-19 10:28:40 Lexime: 21049

Për të kuptuar Don Kishotin e Sanço Pançën, duhet të kuptojmë mirë klasat shoqërore spanjolle prej të cilave kanë lindur, domethënë klasën e aristokratit të vogël, nga njëra anë, dhe klasën e fshatarit të varfër e të paditur, nga ana tjetër, në shekullin e shtatëmbëdhjetë. Në Spanjën e Kohës së Mesme aristokratët e vegjël pajtoheshin si qehajaj pranë feudalëve çiflik – sahibinj e veçanërisht si kapedanë komitaxhinj të çetave që luftonin kundër arabëve. Si u çlirua Spanja prej arabëve dhe si u modernizua përgjysmë, aristokratët e vegjël, që nuk shkuan në Amerikë, mbetën pa punë. U varfëruan, u proletarizuan, u deklasuan, ranë nga dynjallëku, se s’kishin bazë ekonomike, se iu pre irati dhe kështu mbetën në erë. Nga oxhaku dhe nga kultura lidheshin me aristokracinë feudale të lartë, po nga varfëria zbrisnin në shkallën e fshatarëve. S’ishin as tamam aristokratë, as tamam fshatarë, po ca më keq se që të dy palët. Pra, ishin më reaksionarë se feudalët e lartë dhe më budallenj se fshatarët e varfëre të paditur. Duke mos pasur as punë, as bazë, kërkonin dhe përpiqeshin t’i gjenin këto të dyja jo përpara, se s’kishte të pritme për klasën e tyre të vdekur, po prapa, në kohët e vjetra, kur klasa e tyre kishte një punë dhe një bazë. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen punë si kalorës i arratisur, siç ishin stërgjyshërit e tij. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen bazë në përrallat e klasës së tij, në librat e kalorësisë. Ç’ka se bota ka vajtur përpara. Don Kishoti e merr përsipër ta kthejë botën prapa, ashtu siç e do interesi i klasës së vet.
Si shok natyral në këtë kryqëzatë, Don Kishoti gjen fshatarin e varfër e të paditur, që e ka në prag të derës, Sanço Pançën. Se edhe ky ka mbetur pa punë e pa bazë ekonomike e ndodhet në një gjendje analoge si dhe Don Kishoti. Në Spanjën e Kohës së Mesme, fshatarët e varfër kishin punë si komitaxhinj kundër arabëve, si laro, si mercenarë e si sejmenë të feudalëve. Në Spanjën moderne vdesin urie. Nuk shohin ndonjë avenir përpara, se industria nuk është zhvilluar mjaft në qytet sa t’i mbledhë si punëtorë të fabrikës. Pra, kërkojnë edhe këta punë dhe bazë prapa, në kohët e kaluara. Kështu, Sanço Pança bëhet sejmen i bejlurçinës, siç ishin stërgjyshërit e tij. Ndryshimi i madh midis Don Kishotit e Sanço Pançës është se ky i fundit s’ka kënduar libra kalorësie. Pra, ky s’i beson përrallat e Kohës së Mesme e s’ka iluzionet e Don Kishotit, dhe është shumë më i mençur se ustai i tij, se librat s’ja kanë shtrembëruar mendjen. Megjithëkëtë, ndonëse e sheh në çdo çap e në çdo aventurë se ustai i tij është i marrë për të lidhur, prapë i vete pas, siç i vete pas çdo katundar bejlurçinës a agait të fshatit, se e ka pasur den-baba-den shef, usta e kapedan nga shkaku i oxhakut, i kulturës, i traditës. Kështu, kemi gjendjen paradoksale të katundarit kundrejt bejlurçinës, të Sanço Pançës e të Don Kishotit, që mund të përmblidhet kështu: Sanço Pança është më i mençur nga Don Kishoti, se s’di të këndojë, po i vete pas, se Don Kishoti di të këndojë e se duhet doemos nga ky shkak të jetë më i mençur. Kështu, Sanço Pança mbetet besnik i ustait gjer në fund. Bile, kur vdes Don Kishoti, e qan me lot të hidhur, ndonëse e merr vesh më në fund që ai e gënjeu dhe e mori më qafë me librat e kalorësisë.
Si shpjegohet popullariteti i Don Kishotit? Fare lehtë. Tipi i bejlurçinës, si dhia e zgjebur me bishtin përpjetë, dhe tipi i laros, që i vete bejlurçinës pas e përpiqet të mbajë rëndësi pas ustait, kanë qenë gjithmonë qesharakë. Këta tëdy tipa bëhen më qesharakë, kur vishen si kalorës të arratisur dhe shëtisin si në karnavalet. Pastaj bëhen më qesharakë, kur këta të dy gogozhelë pretendojnë se do ta kthejnë rrotën e historisë prapa e do të ringjallin një periudhë që ka vdekur përgjithnjë. Përfundimi ca më qesharak i përpjekjeve të tyre i vë tenxheres kapakun. Çift më qesharak, me rroba më fantastike, me qëllime më absurde e me përfundime më groteske nuk mund të imagjinohej. Këtu kemi në fytyrën e Don Kishotit poezinë e bejlurçinës, dhe në fytyrën e Sanço Pançës prozën e laros. Kur bëhen qesharakë dhe hanë dru, doemos këndonjësit gëzohen, që në fytyrën e tyre bëhen qesharakë dhe hanë dru dy klasat shoqërore më të urryera dhe më prapavajtëse, klasa e bejlurçinës dhe klasa e laros. Se këta i ka pasur mileti mbi kokë si oficerë, si nëpunës, si ushtarë, si zaptie, si komitaxhinj, si hajdutë, si qehajaj, shkurt si vegla dhe agjentë të feudalëve e të shtetit feudal.
Po kjo vepër nuk do të ishte aq e bukur, sikur të na bënte vetëm të qeshim. Na bën edhe të qajmë. Se Don Kishoti është një idealist në tërë kuptimin e fjalës. Të gjitha këto i bën për të mirën e njerëzisë dhe aspak për ndonjë interes vetjak. Ka një optimizëm e një entuziazëm e një durim e një besim e një perseverancë heroike, që meritonin të përdoreshin për një çështje më të mirë. Na vjen keq kur shikojmë që i harxhon më kot për një çështje të humbur e që sakrifikohet për përrallat e reaksionit. Gjithashtu na mallëngjen edhe Sançoja me besnikërinë që tregon kundrejt Don Kishotit. Na këputet shpirti kur shikojmë fshatarin e varfër dhe të paditur të vdesë për bejlurçinën, i cili e merr më qafë dhe e handakos, me profka dhe iluzione.
Në Shqipëri kjo vepër do të kuptohet më mirë se kudo gjetkë. Se atje tipat e bejlurçinës dhe të laros i gjejmë në çdo çap. Pothuaj të gjithë aristokratët tanë, me ca përjashtime të paka, janë të deklasuar pa bazë ekonomike, dhe kanë rënë në klasën e bejlurçinave, që kur u shkëput Shqipëria prej Turqisë. Që atëherë aristokratët tanë, që i shërbenin Turqisë si kondotierë dhe shefë bashibozukësh, kanë mbetur pa punë. Gjithashtu kanë mbetur pa punë dhe pa bukë fshatarët dhe malësorët e varfër, që shkonin në kohët e vjetra me bejlerët si bashibozukë dhe hajdutë për të plaçkitur Evropën, Azinë dhe Afrikën. Këto dy elementë përpiqen tani të përjetësojnë në Shqipëri një gjendje feudale, medievale, prapanike dhe reaksionare, si atë të Turqisë së vjetër, të vdekur përgjithnjë, se ashtu ua do interesi i klasës, se ashtu gjejnë punë dhe bukë. Bejlurçinat dhe larot e Shqipërisë na bëjnë sot të qeshim e të qajmë me prapavajtjen e tyre, tamam si me Don Kishotin e me Sançon. Dhëntë zoti të na bëjnë nesër të qeshim vetëm, se na bënë të qajmë mjaft.

Vepra te ngjashme

Çfarë mund të bëj në respekt të pl... Autori: Kevin Çika · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Si mund të mbrojmë Tokën ? Toka është planeto i vetëm në sistemin Diellor me atmosferë të qëndrueshme,ujë të bollshëm,dhe me prani të oksigjenit.Është planeti i vetëm ku ka jetë.Ne duhet të jemi mirënjohës për këtë fakt.Por sot,ndoshta dhe më shumë se dikur,p...	Ese per lirine Autori: Fabiana Gjoci · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Shumica e njerezve nuk e duan vertet lirine,sepse liria kerkon pergjegjesi dhe shumica e njerezve kane frike te marrin pergjegjesi. Shumica e njerezve nuk e duan vertet lirine,sepse liria kerkon pergjegjesi dhe shumica e njerezve kane frike te marrin pergjegjesi. Liria eshte simboli dhe virtyti i nje jetese te mire dhe plot shendet midis nje komuniteti apo nje grupi.Per te fituar li...
Vesi,nje semundje e pasherueshme Autori: A.G@ñgstã ßøy · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Vesi,nje semundje e pasherueshme Te pasurit nje ves do te thote te kesh nje te mete te madhe,te cilen eshte thuajse e pamundur ta eleminosh.Vesi ndikon shume keq ne personalitetin dhe ne kulturen e cdo njeriu.Shume njerez kane vese,te cilat i shtyjne ata drejt veprimeve te gabuara dhe te...	Kryeminister per nje dite Autori: Megi Nushi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Kryeminister per nje dite Fakti qe jam zgjedhur ne krye te vendit eshte privilegj, po aq sa dhe pergjegjesi. Gjithsesi plani jone politik eshte ai qe do paraprije punen tone te gjate keto kater vite. Sic e kemi prekur dhe gjate fushates tone elektorale plani qe ne sot do te pr...
Pendimi! Autori: xxx · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: ... Gjdo njeri gabon dhe pendohet por, thon se njeru mëson nga gabimet. Po jeriu mëson nga gabimet por nuk mund ti harroj ato,gjëja me e mir esht te mos ndihesh i\e penduar. Njeriu ec me kohen mësohet nga shum sfida qe jeta ka per ju. Sfidohuni mësohuni ...	Efektet e internetit tek ne Autori: Blerina · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Interneti Interneti ka ndikuar ne aspekte te ndryshme te shoqerise. Eshte e rendesishme qe te kuptojmese cilat jane pasojat e perhapjes dhe perdorimit te larte te Internetit per jeten e njerzeve.Interneti mundet apo edhe nuk mundet te izoloj njerzit nga bota reale ...
KULTURA Autori: Mitsuki Nemura · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: KULTURA KULTURA eshte pjese e rendesishme e jetes sone. Pa te ne nuk mundemi te quhemi pjese e shoqerise pa ditur asgje qe ka nevoje shoqeria per tu bere e zhvilluar ne shume aspekte te saj. Njeriu i ndergjegjshem eshte i kulturuar sepse ai ka informacionet e n...	Vendlindja Autori: Altina Murataj · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Per vendlindjen Vendlindja E dua vendlindjen Ku u Linda e u rrita E dua vendlindjen Kurr nuk soset dita Nuk ka ndonjë vend Kudo ne botë Kjo është vendlindja Ime që e dua e dua fort Do kujtoj perher Gurët e sokakut Sepse dera ime Është gj...
Perfytyrimi i se keqes sipas popujve dhe... Autori: Kris Hasa · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Perfytyrimi i se keqes sipas popujve dhe besimeve fetare E keqja ka nje perfytyrim te ndryshem dhe te ngjashem njekohesisht midis mitologjise se popujve dhe besimeve te ndryshme fetare. Ne mitologjine antike Greke dhe Romake Greket e lashte lidhnin gjithcka me perendite dhe me krijesat e mbinatyrshme. Peren...	te drejat tona Autori: x · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: te drejtat te gjithe kemi te drejta por qe te kemi keto te drejta duhet te zbatohen si fillim detyrat .... sic eshte dhe shprehja "liria jote perfundon atje ku fillon liria e tjetrit" prandaj respekto qe te respektojne , dhuro dashuri qe te duan , beso qe te besojne...
Dashuria Autori: samina · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Dashuria Dashuria eshte nje ndjenje jashtezakonisht e fuqishme qe lind papritur brenda nesh e cila te lidh ngushte me dike apo dicka.Dashuria eshte nje koncept aq i gjere dhe i cmuar saqe do ishte shume e veshtire ta perkufizonim . Dashuria , gjuha e shpirti...	Vendlindja ime Autori: Edisona pnishi-Viola Murati · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Vendlindja Vendlindja ime Vendlindja ime Te dua shumë Gjithmon me ty Kam mbërritur unë, Ishe me Mua Aq sa ke qenë VENDLINDJA IME Ish per te medhenjë, Vendlindja ime Mos më harro Një pikë loti për mua Për ty është si përrua Me...
Si nje liber,filem,kenge ndikon ne jeten... Autori: Visarda Marku · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: si nje liber,filem,kenge ndikon ne jeten tone... Jeta e njeriut eshte gjithmone e fokusuar ne idhujt apo shembujt qe ne ndjekim per te krijuar te ardhmen.Duke u bere pjese e llojeve te ndryshme te librave,filmave apo kengeve ne mesojme shume nga jeta dhe ndodhite e saj.Keshtu nganjehere mundohemi te n...	Mjedisi Autori: Willi gam · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Mjedisi Mjedisi eshte ambienti ku ne jetojme,lindim,rritemi dhe vdesim.Ajri qe thithim eshte dhurate e natyres dhe ne e pranojme kete.Ne e dime se cndodh rreth nesh cdo dite,shkaterrimi i zonave me gjelberim,prerjen e pyjeve,ndotjen e ajrit,tokes etj e deri tek h...

Komentet e fundit!

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

Shto komentin tend per vepren e mesiperme!

Last name

Emri:

Email:

Komenti:

Pyetje sigurie

Sa eshte shuma e ketyre dy numrave: 1 + 2 =