Data e postimit: 2012-12-19 10:28:40 Lexime: 20803

Për të kuptuar Don Kishotin e Sanço Pançën, duhet të kuptojmë mirë klasat shoqërore spanjolle prej të cilave kanë lindur, domethënë klasën e aristokratit të vogël, nga njëra anë, dhe klasën e fshatarit të varfër e të paditur, nga ana tjetër, në shekullin e shtatëmbëdhjetë. Në Spanjën e Kohës së Mesme aristokratët e vegjël pajtoheshin si qehajaj pranë feudalëve çiflik – sahibinj e veçanërisht si kapedanë komitaxhinj të çetave që luftonin kundër arabëve. Si u çlirua Spanja prej arabëve dhe si u modernizua përgjysmë, aristokratët e vegjël, që nuk shkuan në Amerikë, mbetën pa punë. U varfëruan, u proletarizuan, u deklasuan, ranë nga dynjallëku, se s’kishin bazë ekonomike, se iu pre irati dhe kështu mbetën në erë. Nga oxhaku dhe nga kultura lidheshin me aristokracinë feudale të lartë, po nga varfëria zbrisnin në shkallën e fshatarëve. S’ishin as tamam aristokratë, as tamam fshatarë, po ca më keq se që të dy palët. Pra, ishin më reaksionarë se feudalët e lartë dhe më budallenj se fshatarët e varfëre të paditur. Duke mos pasur as punë, as bazë, kërkonin dhe përpiqeshin t’i gjenin këto të dyja jo përpara, se s’kishte të pritme për klasën e tyre të vdekur, po prapa, në kohët e vjetra, kur klasa e tyre kishte një punë dhe një bazë. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen punë si kalorës i arratisur, siç ishin stërgjyshërit e tij. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen bazë në përrallat e klasës së tij, në librat e kalorësisë. Ç’ka se bota ka vajtur përpara. Don Kishoti e merr përsipër ta kthejë botën prapa, ashtu siç e do interesi i klasës së vet.
Si shok natyral në këtë kryqëzatë, Don Kishoti gjen fshatarin e varfër e të paditur, që e ka në prag të derës, Sanço Pançën. Se edhe ky ka mbetur pa punë e pa bazë ekonomike e ndodhet në një gjendje analoge si dhe Don Kishoti. Në Spanjën e Kohës së Mesme, fshatarët e varfër kishin punë si komitaxhinj kundër arabëve, si laro, si mercenarë e si sejmenë të feudalëve. Në Spanjën moderne vdesin urie. Nuk shohin ndonjë avenir përpara, se industria nuk është zhvilluar mjaft në qytet sa t’i mbledhë si punëtorë të fabrikës. Pra, kërkojnë edhe këta punë dhe bazë prapa, në kohët e kaluara. Kështu, Sanço Pança bëhet sejmen i bejlurçinës, siç ishin stërgjyshërit e tij. Ndryshimi i madh midis Don Kishotit e Sanço Pançës është se ky i fundit s’ka kënduar libra kalorësie. Pra, ky s’i beson përrallat e Kohës së Mesme e s’ka iluzionet e Don Kishotit, dhe është shumë më i mençur se ustai i tij, se librat s’ja kanë shtrembëruar mendjen. Megjithëkëtë, ndonëse e sheh në çdo çap e në çdo aventurë se ustai i tij është i marrë për të lidhur, prapë i vete pas, siç i vete pas çdo katundar bejlurçinës a agait të fshatit, se e ka pasur den-baba-den shef, usta e kapedan nga shkaku i oxhakut, i kulturës, i traditës. Kështu, kemi gjendjen paradoksale të katundarit kundrejt bejlurçinës, të Sanço Pançës e të Don Kishotit, që mund të përmblidhet kështu: Sanço Pança është më i mençur nga Don Kishoti, se s’di të këndojë, po i vete pas, se Don Kishoti di të këndojë e se duhet doemos nga ky shkak të jetë më i mençur. Kështu, Sanço Pança mbetet besnik i ustait gjer në fund. Bile, kur vdes Don Kishoti, e qan me lot të hidhur, ndonëse e merr vesh më në fund që ai e gënjeu dhe e mori më qafë me librat e kalorësisë.
Si shpjegohet popullariteti i Don Kishotit? Fare lehtë. Tipi i bejlurçinës, si dhia e zgjebur me bishtin përpjetë, dhe tipi i laros, që i vete bejlurçinës pas e përpiqet të mbajë rëndësi pas ustait, kanë qenë gjithmonë qesharakë. Këta tëdy tipa bëhen më qesharakë, kur vishen si kalorës të arratisur dhe shëtisin si në karnavalet. Pastaj bëhen më qesharakë, kur këta të dy gogozhelë pretendojnë se do ta kthejnë rrotën e historisë prapa e do të ringjallin një periudhë që ka vdekur përgjithnjë. Përfundimi ca më qesharak i përpjekjeve të tyre i vë tenxheres kapakun. Çift më qesharak, me rroba më fantastike, me qëllime më absurde e me përfundime më groteske nuk mund të imagjinohej. Këtu kemi në fytyrën e Don Kishotit poezinë e bejlurçinës, dhe në fytyrën e Sanço Pançës prozën e laros. Kur bëhen qesharakë dhe hanë dru, doemos këndonjësit gëzohen, që në fytyrën e tyre bëhen qesharakë dhe hanë dru dy klasat shoqërore më të urryera dhe më prapavajtëse, klasa e bejlurçinës dhe klasa e laros. Se këta i ka pasur mileti mbi kokë si oficerë, si nëpunës, si ushtarë, si zaptie, si komitaxhinj, si hajdutë, si qehajaj, shkurt si vegla dhe agjentë të feudalëve e të shtetit feudal.
Po kjo vepër nuk do të ishte aq e bukur, sikur të na bënte vetëm të qeshim. Na bën edhe të qajmë. Se Don Kishoti është një idealist në tërë kuptimin e fjalës. Të gjitha këto i bën për të mirën e njerëzisë dhe aspak për ndonjë interes vetjak. Ka një optimizëm e një entuziazëm e një durim e një besim e një perseverancë heroike, që meritonin të përdoreshin për një çështje më të mirë. Na vjen keq kur shikojmë që i harxhon më kot për një çështje të humbur e që sakrifikohet për përrallat e reaksionit. Gjithashtu na mallëngjen edhe Sançoja me besnikërinë që tregon kundrejt Don Kishotit. Na këputet shpirti kur shikojmë fshatarin e varfër dhe të paditur të vdesë për bejlurçinën, i cili e merr më qafë dhe e handakos, me profka dhe iluzione.
Në Shqipëri kjo vepër do të kuptohet më mirë se kudo gjetkë. Se atje tipat e bejlurçinës dhe të laros i gjejmë në çdo çap. Pothuaj të gjithë aristokratët tanë, me ca përjashtime të paka, janë të deklasuar pa bazë ekonomike, dhe kanë rënë në klasën e bejlurçinave, që kur u shkëput Shqipëria prej Turqisë. Që atëherë aristokratët tanë, që i shërbenin Turqisë si kondotierë dhe shefë bashibozukësh, kanë mbetur pa punë. Gjithashtu kanë mbetur pa punë dhe pa bukë fshatarët dhe malësorët e varfër, që shkonin në kohët e vjetra me bejlerët si bashibozukë dhe hajdutë për të plaçkitur Evropën, Azinë dhe Afrikën. Këto dy elementë përpiqen tani të përjetësojnë në Shqipëri një gjendje feudale, medievale, prapanike dhe reaksionare, si atë të Turqisë së vjetër, të vdekur përgjithnjë, se ashtu ua do interesi i klasës, se ashtu gjejnë punë dhe bukë. Bejlurçinat dhe larot e Shqipërisë na bëjnë sot të qeshim e të qajmë me prapavajtjen e tyre, tamam si me Don Kishotin e me Sançon. Dhëntë zoti të na bëjnë nesër të qeshim vetëm, se na bënë të qajmë mjaft.

Vepra te ngjashme

Pendimi! Autori: xxx · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: ... Gjdo njeri gabon dhe pendohet por, thon se njeru mëson nga gabimet. Po jeriu mëson nga gabimet por nuk mund ti harroj ato,gjëja me e mir esht te mos ndihesh i\e penduar. Njeriu ec me kohen mësohet nga shum sfida qe jeta ka per ju. Sfidohuni mësohuni ...	dua te jem i lire te flas Autori: pak rendesi ka · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: dua te jem i lire te flas te gjite jemi individe dhe duam te jemi te lire te flasim, shpesh kjo e drejte na cenohet dhe ndonjehere ne nuk e shprehim mendimin tone . Por kjo gje nuk eshte e drejte sepse te gjithe jemi te barabarte pavarsisht nga mosha, gjinia, feja,ngjyra ose nga r...
Pasiguria Autori: Aleksandra Skenderaj · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Per shkollen PASIGURIA Tani mendoj te pershkruaj se per qfar fillova te ndihem e pasigurt 20 dit para se te fillonte prap shkolla ne shtator 2012 pra kete vit. Kur ishte dita e fundit une dhe miqt e mi ishim gezuar se do pushonim dhe sdo ...	Kultura Autori: Åĺï§ · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Kultura Njeriu merr kulture gjate gjithe jetes se tij qe kur lind e deri diten qe ndahet nga jeta. Marrja e kultures nis qe nag vatra familjare dhe me pas ne shkolle, por pjesen me te madhe e merr gjate jetes.nje njeri nuk quhet i kulturuar thjesht sepse ka mbaru...
Nje nga problemet mjedisore te trevave s... Autori: Niko Vincani · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Demtimi i biodiversitetit dhe i siperfaqes se gjelber Demtimi i biodiversitetit eshte nje nga problemet mjedisore te trevave shqiptare.Biodiversiteti eshte demtuar nga prerja e pyjeve e bimesise perreth qendrave industriale e te banuara,nga zjarret ne pyje,aq te shpeshta dhe te medha,sidomos ne vitin 2006-20...	pse jemi ndryshe Autori: alesia · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: pse jemi ndryshe po te pyesesh nje njeri te varfer per ca ke me shum nevoj ai do te pergjigjet kam nevoj per ushqim po te pyesesh nje njeri te vetmuar per ca ke me shum nevoj ai do te pergjigjet /kam nevoj per disa shoke qe te me duan nese do te pyesni dike qe ka ft...
Teatri dhe jeta Autori: Kevin Çika · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Teatri dhe jeta Jeta dhe teatri kanë një lidhje mjaft të ngushtë.Qysh në kohërat abtike është vënë re një paralelizim mes jetës dhe teatrit.Kjo gjë vihet re qartë nga çdokush.Tragjedia tregon përmes aktorëve sprovat që lalon çdokush për të vënë dre...	ese per friken tende Autori: samira · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: frika ne jeten tone si cdokush tjeter edhe une e kam provuar te kem frike. kjo ndjenje te tmerron te pushton te teren pa te pyetur fare.eshte brenda teje eshte ne ty e smund ta largosh prej vetes. mua me ka ndodhur shume here te kem frike. po permend disa raste: kur isha me ...
"Padrejtesia e Jetes" Autori: Dorina. D · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Padrejtesia e Jetes Je duke qare? Pse po qan? Cfare po ndodh me ty? Oh, une e di cila eshte arsyeja qe ti qan me kaq ngasherim. Ti vetem do te kesh nje iphone te ri, nje makine te re dhe nje garderobe krejt ndryshe nga rrobat qe ke. Je shume I shqetesuar dhe I acaruar se...	Dashuria Autori: samina · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Dashuria Dashuria eshte nje ndjenje jashtezakonisht e fuqishme qe lind papritur brenda nesh e cila te lidh ngushte me dike apo dicka.Dashuria eshte nje koncept aq i gjere dhe i cmuar saqe do ishte shume e veshtire ta perkufizonim . Dashuria , gjuha e shpirti...
Mendo Autori: Lauresa selimi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Pa Titull Gjithqka kuptova. Gjithqka mora vesh. E kuptova pse ika. E kuptova pse ika pa thene asnje fjale te kuptoje mirpo nuk kishe nevoj te ikje ashtu pa pritmas. E kuptojj se ndihesh,e kuptoj qe gjitha keto i bene ngaqe je i detyruar,e kuptojj pse nuk buzeqe...	Shoqeria...! Autori: pamela pami · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: emancipimi qe duhet te beje shoqeria ne menyre qe individi te mos ndihet i vetmuar, por te gjeje hapesirat e nevojshme pe t'u ndier pjese organike e mire-funksionimit te saj. NË SHOQËRINË e sotme shumë njerëz ndihen të vetmuar. Vetmia mund të prekë njerëz të të gjitha moshave, racave, shtresave shoqërore dhe besimeve fetare. A je ndier ndonjëherë i vetmuar? Ç’është e vërteta, të gjithë kemi pasur raste ku...
Mengjesi i vitit te ri Autori: Yllka Kastrati · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: viti ri Mezi e prisja diten e vitit te ri edhe ate nate kur rashe per te fjetur e mendoja kete... Kur u zgjova rashe shkalleve poshte ne dhomen e dites poshte bredhit te stolizuar me shum stoli pashe dhuratat nga te cilat u mahnita nga koperinat e tyre. Pas...	KULTURA Autori: Mitsuki Nemura · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: KULTURA KULTURA eshte pjese e rendesishme e jetes sone. Pa te ne nuk mundemi te quhemi pjese e shoqerise pa ditur asgje qe ka nevoje shoqeria per tu bere e zhvilluar ne shume aspekte te saj. Njeriu i ndergjegjshem eshte i kulturuar sepse ai ka informacionet e n...

Komentet e fundit!

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

Shto komentin tend per vepren e mesiperme!

Last name

Emri:

Email:

Komenti:

Pyetje sigurie

Sa eshte shuma e ketyre dy numrave: 1 + 2 =