Data e postimit: 2012-12-19 10:28:40 Lexime: 20676

Për të kuptuar Don Kishotin e Sanço Pançën, duhet të kuptojmë mirë klasat shoqërore spanjolle prej të cilave kanë lindur, domethënë klasën e aristokratit të vogël, nga njëra anë, dhe klasën e fshatarit të varfër e të paditur, nga ana tjetër, në shekullin e shtatëmbëdhjetë. Në Spanjën e Kohës së Mesme aristokratët e vegjël pajtoheshin si qehajaj pranë feudalëve çiflik – sahibinj e veçanërisht si kapedanë komitaxhinj të çetave që luftonin kundër arabëve. Si u çlirua Spanja prej arabëve dhe si u modernizua përgjysmë, aristokratët e vegjël, që nuk shkuan në Amerikë, mbetën pa punë. U varfëruan, u proletarizuan, u deklasuan, ranë nga dynjallëku, se s’kishin bazë ekonomike, se iu pre irati dhe kështu mbetën në erë. Nga oxhaku dhe nga kultura lidheshin me aristokracinë feudale të lartë, po nga varfëria zbrisnin në shkallën e fshatarëve. S’ishin as tamam aristokratë, as tamam fshatarë, po ca më keq se që të dy palët. Pra, ishin më reaksionarë se feudalët e lartë dhe më budallenj se fshatarët e varfëre të paditur. Duke mos pasur as punë, as bazë, kërkonin dhe përpiqeshin t’i gjenin këto të dyja jo përpara, se s’kishte të pritme për klasën e tyre të vdekur, po prapa, në kohët e vjetra, kur klasa e tyre kishte një punë dhe një bazë. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen punë si kalorës i arratisur, siç ishin stërgjyshërit e tij. Kështu, Don Kishoti kërkon e gjen bazë në përrallat e klasës së tij, në librat e kalorësisë. Ç’ka se bota ka vajtur përpara. Don Kishoti e merr përsipër ta kthejë botën prapa, ashtu siç e do interesi i klasës së vet.
Si shok natyral në këtë kryqëzatë, Don Kishoti gjen fshatarin e varfër e të paditur, që e ka në prag të derës, Sanço Pançën. Se edhe ky ka mbetur pa punë e pa bazë ekonomike e ndodhet në një gjendje analoge si dhe Don Kishoti. Në Spanjën e Kohës së Mesme, fshatarët e varfër kishin punë si komitaxhinj kundër arabëve, si laro, si mercenarë e si sejmenë të feudalëve. Në Spanjën moderne vdesin urie. Nuk shohin ndonjë avenir përpara, se industria nuk është zhvilluar mjaft në qytet sa t’i mbledhë si punëtorë të fabrikës. Pra, kërkojnë edhe këta punë dhe bazë prapa, në kohët e kaluara. Kështu, Sanço Pança bëhet sejmen i bejlurçinës, siç ishin stërgjyshërit e tij. Ndryshimi i madh midis Don Kishotit e Sanço Pançës është se ky i fundit s’ka kënduar libra kalorësie. Pra, ky s’i beson përrallat e Kohës së Mesme e s’ka iluzionet e Don Kishotit, dhe është shumë më i mençur se ustai i tij, se librat s’ja kanë shtrembëruar mendjen. Megjithëkëtë, ndonëse e sheh në çdo çap e në çdo aventurë se ustai i tij është i marrë për të lidhur, prapë i vete pas, siç i vete pas çdo katundar bejlurçinës a agait të fshatit, se e ka pasur den-baba-den shef, usta e kapedan nga shkaku i oxhakut, i kulturës, i traditës. Kështu, kemi gjendjen paradoksale të katundarit kundrejt bejlurçinës, të Sanço Pançës e të Don Kishotit, që mund të përmblidhet kështu: Sanço Pança është më i mençur nga Don Kishoti, se s’di të këndojë, po i vete pas, se Don Kishoti di të këndojë e se duhet doemos nga ky shkak të jetë më i mençur. Kështu, Sanço Pança mbetet besnik i ustait gjer në fund. Bile, kur vdes Don Kishoti, e qan me lot të hidhur, ndonëse e merr vesh më në fund që ai e gënjeu dhe e mori më qafë me librat e kalorësisë.
Si shpjegohet popullariteti i Don Kishotit? Fare lehtë. Tipi i bejlurçinës, si dhia e zgjebur me bishtin përpjetë, dhe tipi i laros, që i vete bejlurçinës pas e përpiqet të mbajë rëndësi pas ustait, kanë qenë gjithmonë qesharakë. Këta tëdy tipa bëhen më qesharakë, kur vishen si kalorës të arratisur dhe shëtisin si në karnavalet. Pastaj bëhen më qesharakë, kur këta të dy gogozhelë pretendojnë se do ta kthejnë rrotën e historisë prapa e do të ringjallin një periudhë që ka vdekur përgjithnjë. Përfundimi ca më qesharak i përpjekjeve të tyre i vë tenxheres kapakun. Çift më qesharak, me rroba më fantastike, me qëllime më absurde e me përfundime më groteske nuk mund të imagjinohej. Këtu kemi në fytyrën e Don Kishotit poezinë e bejlurçinës, dhe në fytyrën e Sanço Pançës prozën e laros. Kur bëhen qesharakë dhe hanë dru, doemos këndonjësit gëzohen, që në fytyrën e tyre bëhen qesharakë dhe hanë dru dy klasat shoqërore më të urryera dhe më prapavajtëse, klasa e bejlurçinës dhe klasa e laros. Se këta i ka pasur mileti mbi kokë si oficerë, si nëpunës, si ushtarë, si zaptie, si komitaxhinj, si hajdutë, si qehajaj, shkurt si vegla dhe agjentë të feudalëve e të shtetit feudal.
Po kjo vepër nuk do të ishte aq e bukur, sikur të na bënte vetëm të qeshim. Na bën edhe të qajmë. Se Don Kishoti është një idealist në tërë kuptimin e fjalës. Të gjitha këto i bën për të mirën e njerëzisë dhe aspak për ndonjë interes vetjak. Ka një optimizëm e një entuziazëm e një durim e një besim e një perseverancë heroike, që meritonin të përdoreshin për një çështje më të mirë. Na vjen keq kur shikojmë që i harxhon më kot për një çështje të humbur e që sakrifikohet për përrallat e reaksionit. Gjithashtu na mallëngjen edhe Sançoja me besnikërinë që tregon kundrejt Don Kishotit. Na këputet shpirti kur shikojmë fshatarin e varfër dhe të paditur të vdesë për bejlurçinën, i cili e merr më qafë dhe e handakos, me profka dhe iluzione.
Në Shqipëri kjo vepër do të kuptohet më mirë se kudo gjetkë. Se atje tipat e bejlurçinës dhe të laros i gjejmë në çdo çap. Pothuaj të gjithë aristokratët tanë, me ca përjashtime të paka, janë të deklasuar pa bazë ekonomike, dhe kanë rënë në klasën e bejlurçinave, që kur u shkëput Shqipëria prej Turqisë. Që atëherë aristokratët tanë, që i shërbenin Turqisë si kondotierë dhe shefë bashibozukësh, kanë mbetur pa punë. Gjithashtu kanë mbetur pa punë dhe pa bukë fshatarët dhe malësorët e varfër, që shkonin në kohët e vjetra me bejlerët si bashibozukë dhe hajdutë për të plaçkitur Evropën, Azinë dhe Afrikën. Këto dy elementë përpiqen tani të përjetësojnë në Shqipëri një gjendje feudale, medievale, prapanike dhe reaksionare, si atë të Turqisë së vjetër, të vdekur përgjithnjë, se ashtu ua do interesi i klasës, se ashtu gjejnë punë dhe bukë. Bejlurçinat dhe larot e Shqipërisë na bëjnë sot të qeshim e të qajmë me prapavajtjen e tyre, tamam si me Don Kishotin e me Sançon. Dhëntë zoti të na bëjnë nesër të qeshim vetëm, se na bënë të qajmë mjaft.

Vepra te ngjashme

Mjedisi Autori: Willi gam · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Mjedisi Mjedisi eshte ambienti ku ne jetojme,lindim,rritemi dhe vdesim.Ajri qe thithim eshte dhurate e natyres dhe ne e pranojme kete.Ne e dime se cndodh rreth nesh cdo dite,shkaterrimi i zonave me gjelberim,prerjen e pyjeve,ndotjen e ajrit,tokes etj e deri tek h...	Jul Cezari Autori: Dorina.D · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Jul Cezari Ne opinion tim nje lider I madh eshte I perbere nga tre karakteristika; ka nje aftesi per te treguar nje paraqitje te jashtme sa me te mire, ka aftesine per te folur ne publik dhe nje maredhenie te shkelqyer me njerezit. Personazhi kryesor ne vepren e ...
5,6,7 Marsi Autori: Donita Gavazi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Epopeja e UÇK-SE Marsi,ne te gjithe boten eshte vetem nje muaj si gjithe muajt e tjere te vitit por, ne Kosove marsi ka qene gjithmone muaj i perbashket e i sakrifikices se familjes Jashari. Ishte viti 1998 kur shtepia e familjes Jashari u sulmua nga serbet,ata u tortur...	Kosova Autori: Leonita Ahmeti · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Kosova Kosova Kosva eshte nje vend i vogel ku perjetoj shum luftra nga armiqet (Serb). Kosova perjetoj shum viajtje ku disa deshmor dhan jeten per liri. Kosoven mos ta harrojn ata qe u shprengulen ne ditet e veshtira dhe te kthehen dhe ta shijojn li...
Jeta e botes sone!! Autori: Lirije Jerliu · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Jeta -Qe nga ardhja jone ne bote, qe nga hapat e pare te jetes ndodhemi ne pozita te ndryshme, ne qdo lloj dhe qfardo lloj gjeje qe na sjell fati yne.Sa dhimbje mund te nxeje shpirti yne?Kur humbim personat me te dashur ne PIKELLOHEMI...Per kete vuajn njerzit,...	cfare eshte per ju te qenit i/ e dashuru... Autori: miri · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: te jesh i dashuruar... te jesh i dashuruar do te thote te shohesh vetem nje person ajo , ajo dhe vetem ajo , te duket gjithcka ne syte e tu . Te ndihesh ndryshe dhe te mendosh gjate gjithe kohes se si ta besh te lumtur personin qe dashuron ne te gjitha menyrat , te mendosh cdo...
Një botë pa ligje Autori: Kevin Çika · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Si do ishte bota jonë pa ligje Siç e dimë,ligji është drejtuesi i mënyrës sonë të jetesës dhe i mënyrës sonë të të menduarit.Shoqëria i ka krijuar ligjet si një mekanizëm rregullues i shoqërisë sonë që të garantojë vazhdimësinë e saj.Ato janë krijuar nga përf...	Familja ime e dashur Autori: Albiona Muriqi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Familja A ka gje me te bukur se te rrethohesh nga familja ! Dashuria me e madhe rritet kur ti je prane familjes,kur ti qesh,kur ti qan me ata.Ndoshta ti nuk e vren por ata gjithmone mundohen qe te mbrojne, e te shpetojne,e megjithese ti e perserit nje gabim at...
Mami une te dua. Autori: Flutura Azemi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Mami.. A me do mua? Cfare pyetje eshte kjo mami?A jam kaq e pafytyre saqe mos ta dua personin qe me solli ne jete,une e di mami koheve e fundit ndihem shume e pashprese dhe inatin te cilin e kam me te tjere e heq ne ty,ndersa ti me ata syte e tu qe lotet her pa...	ne dhe europa Autori: ANONIM · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: NE DHE EUROPA EVROPA.Sa here qe e degjoj kete emer ne mendje me vijne shume vende te evropes .Nje kontinent i cili gjate mijera vjeteve ka perjetuarlindjen dhe qyteterimin qe i kane dhene kete shkelqim dhe kete zhvillim evropes sot .evropa eshte vendi ku une dhe moshat...
Ese për Atdheun Autori: Kevin Çika · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: Atdheu Shqipëria,ndonëse një vend i vogël ka arritur të përballojë shumë armiq.Më përpara populli shqiptar bëhej bashkë dhe luftonte me një trimëri të madhe.Në mënyrë që brezi i ri të lindte i lirë.Popullin shqiptar gjithmonë e ka mbajtur g...	''E ardhmja'' Autori: Melisa Abazi · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: ''Beso ne te ardhmen tende se do te jete shume e bukur'' a do te doja te dija se c'do te ndodhe ne te ardhmen! Sa do te doja te dija cfare do te ndodhe me mua pasi te mbaroj shkollen! Jeta eshte si oqeani Paqesor: i madh e me shume ishuj. Secili ishull ka portin e vet dhe varkat e veta. Ne duhet vetem te zgjedh...
Pendimi! Autori: xxx · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: ... Gjdo njeri gabon dhe pendohet por, thon se njeru mëson nga gabimet. Po jeriu mëson nga gabimet por nuk mund ti harroj ato,gjëja me e mir esht te mos ndihesh i\e penduar. Njeriu ec me kohen mësohet nga shum sfida qe jeta ka per ju. Sfidohuni mësohuni ...	Te drejtat e femijeve Autori: LEA · Lloji: Ese shpjeguese · Tema: ME LEJO TE FLAS Me lejo te flas ,pse me mundon !Eshte e drejta ime ajo qe me ben te bertas dhe cdo gje brenda meje ta zbras.Me lejo te flas ,pavaresisht deshirave dhe qellimeve. E cfare me pengon mua te flas?Ato ,ato gojet intriguese me gjuhe te helmuar;syte qe nuk me...

Komentet e fundit!

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

Shto komentin tend per vepren e mesiperme!

Last name

Emri:

Email:

Komenti:

Pyetje sigurie

Sa eshte shuma e ketyre dy numrave: 1 + 2 =